ఆంధ్రప్రదేశ్ ఖజానా అసలు సంక్షోభం ఎక్కడుంది?

జీతాల బరువా? పాలనా వైఫల్యమా?

• సిహెచ్. వి. ప్రభాకర్ రావు, సీనియర్ జర్నలిస్ట్, 9391533339

ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక పరిస్థితిపై చంద్రబాబు ప్రభుత్వం 2026 జూలైలో విడుదల చేసిన శ్వేతపత్రం కొత్త చర్చకు తెరతీసింది. 2024-25లో రాష్ట్ర స్వంత ఆదాయాలు రూ.96,270 కోట్లు కాగా, జీతాలు, పెన్షన్లకు రూ.92,869 కోట్లు అవసరమవుతాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. దీంతో రాష్ట్ర స్వంత ఆదాయానికి దాదాపు సమానమైన మొత్తం జీతాలు, పెన్షన్లకే వెళ్తున్నాయన్న అభిప్రాయం ఏర్పడింది. అయితే ఇందులో కేవలం ఉద్యోగుల జీతాలు కాకుండా పెన్షన్లు కూడా ఉన్న విషయాన్ని గుర్తించాలి.

శ్వేతపత్రం ప్రకారం 2024-25లో మొత్తం రసీదులు రూ.2,39,140 కోట్లు కాగా, జీతాలు–పెన్షన్లు, అప్పుల సేవలు, సంక్షేమ పెన్షన్లు, విద్యుత్, పీడీఎస్, ఆరోగ్య తదితర అవసరమైన ఖర్చులు కలిపి రూ.2,50,825 కోట్లుగా అంచనా వేశారు. అంటే అవసరమైన ఖర్చులకే రూ.11,685 కోట్ల వనరుల లోటు ఉందని, గత బకాయిలతో కలిపితే అంతరం రూ.1,46,909 కోట్లకు చేరుతుందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

అయితే “రాష్ట్ర ఆదాయం మొత్తం ఉద్యోగుల జీతాలకే పోతోంది” అనే వాదనను నేరుగా అంగీకరించడం సరైంది కాదు. రాష్ట్ర స్వంత ఆదాయం, మొత్తం రెవెన్యూ ఆదాయం, కేంద్ర పన్నుల వాటా, గ్రాంట్లు, అప్పులు—ఇవన్నీ వేర్వేరు. ఏ ఆదాయాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటున్నామన్నదే శాతాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

2024-25లో రాష్ట్రానికి వాస్తవంగా వచ్చిన రెవెన్యూ రిసిప్టస్ రూ.1,67,676 కోట్లు మాత్రమే. ఇందులో రాష్ట్ర స్వంత పన్ను ఆదాయం రూ.89,435 కోట్లు, పన్నేతర ఆదాయం రూ.5,972 కోట్లు కాగా, కేంద్ర పన్నుల వాటా రూ.52,080 కోట్లు, కేంద్ర గ్రాంట్లు రూ.20,188 కోట్లు ఉన్నాయి. బడ్జెట్‌లో అంచనా వేసిన రూ.2,01,174 కోట్లతో పోలిస్తే వాస్తవ రెవెన్యూ ఆదాయం రూ.33,498 కోట్లు తక్కువగా వచ్చింది. రాష్ట్ర స్వంత పన్ను ఆదాయంలోనే రూ.20,354 కోట్ల లోటు నమోదైంది.

ఇదే రాష్ట్ర ఆర్థిక సమస్యకు కీలక సంకేతం. సమస్య కేవలం జీతాల భారం కాదు; ఆదాయాన్ని అంచనాల మేరకు సమకూర్చుకోలేకపోవడమూ ప్రధాన కారణం. 2024-25లో రెవెన్యూ ఖర్చు రూ.2,27,961 కోట్లు కాగా, రెవెన్యూ రిసిప్టస్ రూ.1,67,676 కోట్లు మాత్రమే. ఫలితంగా రెవెన్యూ లోటు రూ.60,285 కోట్లకు చేరింది. మరోవైపు భవిష్యత్తు మౌలిక వసతులకు కీలకమైన క్యాపిటల్ ఔట్‌లే కేవలం రూ.16,141 కోట్లే. బడ్జెట్ అంచనా రూ.32,713 కోట్లతో పోలిస్తే ఇది దాదాపు సగం.

రాష్ట్ర ఆర్థిక ఒత్తిడిలో మరో ప్రధాన అంశం అప్పులపై వడ్డీ, పెన్షన్ల భారం. 2024-25 బడ్జెట్‌లో పెన్షన్లకు రూ.21,808 కోట్లు, వడ్డీ చెల్లింపులకు రూ.28,796 కోట్లు కేటాయించారు. ఈ రెండూ కలిపి రూ.50,604 కోట్లు. అంటే అంచనా రెవెన్యూ రిసిప్టస్‌లో సుమారు 25 శాతం ఈ రెండు అంశాలకే వెళ్తోంది.

2026-27 నాటికి రెవెన్యూ రిసిప్టస్ రూ.2,34,140 కోట్లుగా అంచనా వేయగా, రాష్ట్ర స్వంత వనరులు రూ.1,37,320 కోట్లు. అదే సమయంలో వడ్డీ చెల్లింపులు రూ.37,281 కోట్లు, పెన్షన్ వ్యయం రూ.23,713 కోట్లు. ఈ రెండూ కలిపి రూ.60,994 కోట్లు. అంటే రెవెన్యూ ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగం ఇప్పటికే గత ఆర్థిక బాధ్యతలకే కేటాయించాల్సి వస్తోంది. అయితే 2026-27లో క్యాపిటల్ వ్యయాన్ని రూ.48,698 కోట్లకు పెంచడం సానుకూల పరిణామం.

కాబట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని కేవలం ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాల సమస్యగా చూడటం సరికాదు. ఉద్యోగుల జీతాలు ప్రభుత్వ వ్యయమే అయినప్పటికీ, వైద్యం, విద్య, పోలీసు, రెవెన్యూ వంటి కీలక ప్రజాసేవలు వాటితోనే నడుస్తాయి. అసలు ప్రశ్న అవసరమైన సిబ్బంది ఎంతమంది? వారికి అయ్యే వ్యయం ఎంత? వారి సేవల ఫలితం ఏమిటన్నదే.

అదే సమయంలో ఆదాయ సామర్థ్యానికి మించి శాశ్వత వ్యయాలను పెంచడం, అప్పులపై ఆధారపడటం, వడ్డీ భారాన్ని పెంచుకోవడం, మూలధన పెట్టుబడులను తగ్గించడం కూడా ప్రమాదకరమే. ఒకవైపు ఆదాయం పెరగాలి; మరోవైపు అనవసర పునరావృత వ్యయాన్ని నియంత్రించాలి. అప్పులను ఉత్పాదక పెట్టుబడులుగా మలచాలి. లేకపోతే ఆదాయం–ఖర్చుల మధ్య అంతరం మరింత పెరుగుతుంది.

చంద్రబాబు శ్వేతపత్రంలోని గణాంకాలు రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితిపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. కానీ ఆ భారాన్ని మొత్తం ఉద్యోగులపై మోపడం సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. ప్రభుత్వం, ఉద్యోగ సంఘాలు రెండూ పూర్తి లెక్కలను ప్రజల ముందుంచాలి. జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీలు, సంక్షేమం, అప్పులు, ఆదాయం, మూలధన వ్యయం—అన్నింటినీ కలిపి చూస్తేనే రాష్ట్ర ఖజానా అసలు పరిస్థితి తెలుస్తుంది.

ప్రజల డబ్బుతో నడిచే ప్రభుత్వానికి ప్రజలకు లెక్క చెప్పే బాధ్యత ఉంది. ప్రశ్న “ఉద్యోగుల జీతాలు ఎంత?” అనేది మాత్రమే కాదు—ప్రజల నుంచి వచ్చిన ప్రతి రూపాయి ఎక్కడికి వెళ్తోంది? రాష్ట్ర ఆదాయాన్ని ఎలా పెంచుతున్నారు? భవిష్యత్తు అభివృద్ధికి ఎంత పెట్టుబడి పెడుతున్నారు? అన్నదే అసలు ప్రశ్న.