డిజిటల్ ఇండియా వెలుగుల్లో దిగుమతి ఆధారిత భారత్!

మోదీ ప్రభుత్వ 12 ఏళ్ల ఆర్థిక నమూనాకు అసలు పరీక్ష ఎక్కడ?

గత పన్నెండు సంవత్సరాలుగా నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం భారతదేశాన్ని “నూతన భారతదేశం”గా తీర్చిదిద్దుతున్నామని ప్రకటిస్తోంది. జనధన్ ఖాతాలు, ఆధార్, UPI, డిజిటల్ చెల్లింపులు, GST, మేక్ ఇన్ ఇండియా, ఆత్మనిర్భర్ భారత్, PLI, భారీ మౌలిక సదుపాయాలు, రక్షణ స్వదేశీకరణ—ఇవన్నీ ప్రభుత్వ విజయాల జాబితాలో ఉన్నాయి. ఈ విజయాలను పూర్తిగా నిరాకరించడం వాస్తవాలను నిరాకరించడమే. కానీ అదే సమయంలో, ఈ విజయాల ప్రచార వెలుగుల వెనుక దాగి ఉన్న అసౌకర్యకరమైన వాస్తవాన్ని కూడా దేశం ప్రశ్నించాల్సిందే: డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచే భారత్, దేవుడి బొమ్మల నుంచి మొబైల్ భాగాల వరకు, APIల నుంచి సోలార్ పరికరాల వరకు చైనాపై ఎందుకు ఆధారపడుతోంది?

2025–26లో చైనా నుంచి భారత దిగుమతులు సుమారు 132 బిలియన్ డాలర్లకు చేరినట్లు తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి. అంతకుముందు కూడా చైనా నుంచి దిగుమతులు 100 బిలియన్ డాలర్ల స్థాయిని దాటాయి. గత విధానాలు కీలక దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించలేకపోయాయని గుర్తించిన ప్రభుత్వం ఇప్పుడు సుమారు 51 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన దిగుమతులకు దేశీయ ప్రత్యామ్నాయాలను సృష్టించేందుకు కొత్త చర్యలను పరిశీలిస్తోంది. ఈ పరిణామం ఒక కీలకమైన ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తోంది: గత పన్నెండు సంవత్సరాల “మేక్ ఇన్ ఇండియా” ప్రచారం తర్వాత కూడా మనం ఇంకా ఏమి తయారు చేయలేకపోతున్నాం? (reuters.com⁠)

ఇక్కడే మోదీ ప్రభుత్వ ఆర్థిక నమూనా యొక్క అసలు విరుద్ధాభాసం బయటపడుతోంది. భారత్ డిజిటల్ మౌలిక వ్యవస్థను నిర్మించింది. UPI ప్రపంచస్థాయి చెల్లింపు వ్యవస్థగా ఎదిగింది. జనధన్ ద్వారా కోట్లాది మంది బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి వచ్చారు. ఆధార్, DBT ద్వారా ప్రభుత్వ సంక్షేమ పంపిణీలో పారదర్శకత పెరిగింది. ఇవన్నీ వ్యవస్థాపరమైన విజయాలే. కానీ ఒక పేద కుటుంబం బ్యాంకు ఖాతా తెరవడం వల్ల దాని ఆదాయం పెరగదు. ఒక కూలీ UPI ద్వారా చెల్లింపు స్వీకరించడం వల్ల అతని వేతనం పెరగదు. డిజిటల్ చెల్లింపు ఒక లావాదేవీని వేగవంతం చేస్తుంది; అది ఉపాధిని సృష్టించదు. ఈ తేడాను రాజకీయ ప్రచారంలో ఉద్దేశపూర్వకంగా కలగలుపుతున్నారు.

జనధన్ ఖాతాల విషయంలోనూ ఇదే ప్రశ్న. ప్రజల డబ్బు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి వచ్చింది. బ్యాంకులకు తక్కువ ఖర్చుతో డిపాజిట్లు లభించాయి. ఇది బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు ప్రయోజనం. కానీ అదే ప్రజలకు చౌకైన రుణం, చిన్న వ్యాపార మూలధనం, బీమా, పెన్షన్, ఉత్పాదక పెట్టుబడి లభించిందా? ఆర్థిక చేర్పు అంటే ఖాతా తెరవడం కాదు; ఆ ఖాతా ద్వారా ఆర్థిక అవకాశాలను సృష్టించడం. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడా ఇప్పటికీ భారతదేశ ఆర్థిక విధానంలో కనిపించని పెద్ద లోటు.

GST కూడా ఇదే ద్వంద్వాన్ని చూపిస్తుంది. ఒకే దేశం, ఒకే మార్కెట్ అనే లక్ష్యం సరైనదే. పెద్ద సంస్థలకు పన్ను వ్యవస్థ ఏకీకరణ ప్రయోజనం కలిగింది. కానీ చిన్న వ్యాపారి ఎదుర్కొన్నది రిటర్నులు, కంప్లయెన్స్, అకౌంటింగ్ ఖర్చు, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ ఒత్తిడి. పెద్ద కంపెనీకి చిన్నదైన భారమే చిన్న వ్యాపారికి జీవన్మరణ సమస్యగా మారింది. కోవిడ్ తర్వాత MSME రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న సమయంలో ఈ భారాన్ని తగ్గించేందుకు మరింత బలమైన పునరుద్ధరణ విధానం అవసరమైంది. కానీ ఆర్థిక విధానంలో పెద్ద కంపెనీలు, భారీ పెట్టుబడులు, భారీ మౌలిక సదుపాయాలు ప్రధాన పాత్ర పోషించగా, చిన్న ఉత్పత్తిదారుడు మాత్రం వ్యవస్థ అంచుల్లోనే మిగిలిపోయాడు.

ఇదే PLI పథకం విషయంలోనూ కనిపిస్తుంది. ప్రభుత్వం PLI ద్వారా భారీ పెట్టుబడులు, ఉత్పత్తి, ఎగుమతులు, ఉద్యోగాలు వచ్చాయని చెబుతోంది. మొబైల్ ఫోన్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్, కొన్ని ఫార్మా ఉత్పత్తులు, ఆటోమొబైల్ రంగాల్లో ఇది నిజమైన సామర్థ్యాన్ని సృష్టించింది. కాబట్టి PLIని పూర్తిగా కాగితాల గారడీగా కొట్టిపారేయడం సరైంది కాదు. కానీ PLIని దేశంలో సంపూర్ణ తయారీ విప్లవంగా ప్రకటించడం కూడా అంతే తప్పు.

అసలు ప్రశ్న: ఉత్పత్తి విలువలో భారతీయ వాటా ఎంత? దేశీయ భాగాల తయారీ ఎంత? చిన్న పరిశ్రమల భాగస్వామ్యం ఎంత? ఉద్యోగాల్లో స్థిరమైన ఉద్యోగాలు ఎంత? ఉదాహరణకు మొబైల్ ఫోన్ భారత్‌లో అసెంబుల్ కావచ్చు. కానీ చిప్, డిస్ప్లే, కెమెరా మాడ్యూల్, బ్యాటరీ, అనేక కీలక భాగాలు విదేశాల నుంచి వస్తే అది పూర్తిస్థాయి భారతీయ తయారీ కాదు. “Made in India” అనేది “Made mostly by India” కాదు.

ఫార్మా రంగం ఈ విరుద్ధాభాసానికి అత్యంత ఘాటైన ఉదాహరణ. ప్రపంచానికి చౌకైన జనరిక్ మందులు అందించే భారతదేశం, అనేక కీలక APIలు, బల్క్ డ్రగ్స్, డ్రగ్ ఇంటర్మీడియేట్ల విషయంలో చైనాపై ఆధారపడుతోంది. 2024–25లో దిగుమతి చేసుకున్న సుమారు 200 రకాల APIలు, బల్క్ డ్రగ్స్, ఇంటర్మీడియేట్లలో చైనా వాటా 73.7 శాతంగా ఉందని కేంద్రం తెలిపింది. (pib.gov.in⁠)

అంటే భారత్ మందులు తయారు చేస్తోంది; కానీ మందుల తయారీకి అవసరమైన రసాయన గొలుసు మొత్తం మన చేతుల్లో లేదు. ఇది స్వావలంబన యొక్క అర్ధసత్యం. భారత్ తుది ఉత్పత్తిలో నైపుణ్యం సాధించింది. చైనా మాత్రం ముడి రసాయనం నుంచి ఇంటర్మీడియేట్, API, తుది ఉత్పత్తి వరకు మొత్తం సరఫరా గొలుసును నిర్మించింది.

ఇదే కారణంగా దేవుడి బొమ్మలు కూడా చైనా నుంచి వస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక వినియోగదారుడి ఎంపిక కాదు; భారతీయ సూక్ష్మ తయారీదారుడి బలహీనతకు ప్రతీక. భారతీయ కళాకారుడు చిన్న పరిమాణంలో అధిక ఖర్చుతో తయారు చేస్తాడు. చైనా భారీ స్థాయిలో, చౌకైన ముడి పదార్థాలతో, సమగ్ర సరఫరా గొలుసుతో తయారు చేస్తుంది. భారతదేశం మాత్రం ఆ చిన్న ఉత్పత్తిదారుడికి చౌక రుణం, ఆధునిక యంత్రాలు, డిజైన్, మార్కెట్, క్లస్టర్, బ్రాండింగ్ ఇవ్వకుండా “వోకల్ ఫర్ లోకల్” అని నినాదాలు చేస్తోంది.

ఇదే అసలు సమస్య: మేక్ ఇన్ ఇండియా, మేక్ బై MSME ఇండియాగా మారలేదు.

భారతదేశానికి పెద్ద పరిశ్రమలు అవసరం. భారీ మౌలిక సదుపాయాలు అవసరం. పెద్ద పెట్టుబడులు అవసరం. కానీ ఒక పెద్ద ఆటోమేటెడ్ ఫ్యాక్టరీ భారీ పెట్టుబడితో తక్కువ ఉద్యోగాలు ఇవ్వవచ్చు. అదే పెట్టుబడిని వేలాది చిన్న పరిశ్రమలకు సాంకేతికత, రుణం, మార్కెట్ రూపంలో అందిస్తే ఎక్కువ ఉపాధి రావచ్చు. భారతదేశం పెట్టుబడి ఆధారిత వృద్ధిని సాధించింది; కానీ ఉపాధి ఆధారిత వృద్ధి ఇంకా తగినంతగా సాధించలేదు అన్న విమర్శను విస్మరించలేం.

అందువల్ల మోదీ ప్రభుత్వ 12 ఏళ్ల ఆర్థిక పాలనపై సమతుల్య తీర్పు అవసరం. డిజిటల్ వ్యవస్థల నిర్మాణంలో ప్రభుత్వం గణనీయమైన విజయం సాధించింది. మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణలో పురోగతి ఉంది. కొన్ని రంగాల్లో తయారీ సామర్థ్యం పెరిగింది. కానీ అదే సమయంలో చిన్న వ్యాపారాలు, MSMEలు, విస్తృత ఉపాధి, దేశీయ విలువ జోడింపు, చైనా ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం వంటి అంశాల్లో లక్ష్యాలు ఇంకా పూర్తికాలేదు.

ఇప్పటి వరకు భారతదేశం నిర్మించినది వ్యవస్థల భారత్. ఇప్పుడు నిర్మించాల్సింది ఉత్పత్తి భారత్.

భారతదేశం డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో ప్రపంచ నాయకత్వం సాధించింది. కానీ భౌతిక ఉత్పత్తి ప్రపంచంలో ఇంకా చైనా సరఫరా గొలుసుపై ఆధారపడుతోంది. అందుకే “ఆత్మనిర్భర్ భారత్” అంటే కేవలం భారతదేశంలో ఒక ఉత్పత్తిని అసెంబుల్ చేయడం కాదు. ముడి పదార్థం నుంచి యంత్రం వరకు, పరిశోధన నుంచి తుది ఉత్పత్తి వరకు మొత్తం విలువ గొలుసును నిర్మించడం.

Made in India అనే లేబుల్ సరిపోదు. Made mostly by India కావాలి.

అదే మోదీ ప్రభుత్వ తదుపరి దశకు అసలు పరీక్ష. డిజిటల్ విజయాలను భౌతిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యంగా మార్చలేకపోతే, భారత్ ప్రపంచానికి గొప్ప డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌గా మిగిలిపోతుంది; కానీ ప్రపంచ తయారీ శక్తిగా ఎదగడం మాత్రం అసంపూర్తిగానే ఉంటుంది.

—————-