(తెలంగాణ ఆర్థిక ముఖచిత్రం – చివరి భాగం)
-సిహెచ్.వి. ప్రభాకర్ రావు, సీనియర్ జర్నలిస్టు, 9391533339
గత పదేళ్లలో తెలంగాణ అభివృద్ధి ప్రధానంగా హైదరాబాద్‌ను కేంద్రంగా చేసుకుని జరిగింది. ఐటీ, ఫార్మా, రియల్ ఎస్టేట్, సేవారంగాల ఆధారంగా రాష్ట్రం వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం “రైజింగ్ తెలంగాణ 2047” పేరిట మరింత ప్రతిష్ఠాత్మక లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకుంది. 2047 నాటికి తెలంగాణను 3 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా తీర్చిదిద్దాలన్నది ప్రధాన లక్ష్యం. దీనితో పాటు హైదరాబాద్‌ను ప్రపంచ స్థాయి నగరంగా, తెలంగాణను సాంకేతిక, పారిశ్రామిక, సేవారంగాల కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న దిశగా ప్రణాళికలు రూపొందిస్తోంది.
అయితే, ఈ లక్ష్యాల సాధనకు అవసరమయ్యే పెట్టుబడుల పరిమాణం లక్షల కోట్ల రూపాయల్లో ఉంటుంది. ఇప్పటికే పెరుగుతున్న అప్పులు, వడ్డీ చెల్లింపులు, సంక్షేమ వ్యయాల మధ్య కొత్త ప్రాజెక్టులను ఎలా నిధుల సమీకరణ చేస్తారన్నది కీలక ప్రశ్నగా మారుతోంది.
ఫ్యూచర్ సిటీ – కొత్త హైదరాబాద్‌గా మారగలదా?
హైదరాబాద్‌కు ఆగ్నేయ దిశలో ప్రతిపాదించిన ఫ్యూచర్ సిటీని ప్రభుత్వం ప్రపంచ స్థాయి ఆర్థిక, సాంకేతిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కృత్రిమ మేధస్సు, డేటా సెంటర్లు, గ్రీన్ ఎనర్జీ, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, బయోటెక్నాలజీ, డీప్ టెక్ పరిశ్రమలకు కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న ప్రణాళికలు ఉన్నాయి.
ఇది విజయవంతమైతే హైదరాబాద్‌పై ఒత్తిడి తగ్గడమే కాకుండా, కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు, కొత్త ఆదాయ వనరులు, భారీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే సింగపూర్, దుబాయ్, షాంఘై తరహా నగరాలను నిర్మించాలంటే కేవలం భూములు కేటాయించడం సరిపోదు. ప్రపంచ స్థాయి విద్యాసంస్థలు, పరిశోధన కేంద్రాలు, పారిశ్రామిక విధానాలు, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన వాతావరణం కూడా అవసరం.
తెలంగాణ 2047 ముందు ఉన్న ప్రధాన సవాళ్లు
| అంశం | ప్రభావం |
| పెరుగుతున్న అప్పులు | వడ్డీ భారం పెరుగుదల |
| వృద్ధాప్య జనాభా | పెన్షన్లు, ఆరోగ్య వ్యయం పెరుగుదల |
| మెట్రో-2, ఫ్యూచర్ సిటీ | భారీ పెట్టుబడుల అవసరం |
| కొత్త ఆదాయ వనరుల కొరత | దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక ఒత్తిడి |
| తయారీ రంగం బలహీనత | ఉపాధి అవకాశాల పరిమితి |
| ఐటీపై అధిక ఆధారపడటం | రంగాల అసమతుల్యత |
| సంక్షేమ వ్యయం పెరుగుదల | మూలధన వ్యయంపై ఒత్తిడి |
హైదరాబాద్ మెట్రో రెండో దశ – ఖర్చా? లేక పెట్టుబడా?
హైదరాబాద్ మెట్రో రెండో దశ నగర భవిష్యత్తుకు అత్యంత కీలకమైన మౌలిక సదుపాయ ప్రాజెక్టుగా పరిగణించబడుతోంది. కొత్త మార్గాలు, విమానాశ్రయ అనుసంధానం, శివారు ప్రాంతాల అభివృద్ధి, ట్రాఫిక్ సమస్యల పరిష్కారానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
అయితే దీనికి భారీ పెట్టుబడులు అవసరం. కేంద్ర సహకారం పరిమితమైతే రాష్ట్రం లేదా భాగస్వామ్య సంస్థలు రుణాల ద్వారానే ప్రాజెక్టును అమలు చేయాల్సి రావచ్చు. దీర్ఘకాలంలో మెట్రో నగర ఉత్పాదకతను పెంచే పెట్టుబడిగా మారినా, స్వల్పకాలంలో ఇది ఆర్థిక ఒత్తిడిని పెంచే అవకాశం ఉంది.
ముసీ పునరుజ్జీవనం – ఆర్థిక లాభమా? లేక రాజకీయ ప్రతిష్ఠా?
ముసీ నది పునరుజ్జీవన ప్రాజెక్టు ద్వారా హైదరాబాద్‌కు కొత్త రూపాన్ని ఇవ్వాలన్నది ప్రభుత్వ లక్ష్యం. దీనివల్ల పర్యాటకం, రియల్ ఎస్టేట్, పట్టణాభివృద్ధికి ఊతం లభించే అవకాశం ఉంది. అయితే వేల కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో చేపట్టే ఈ ప్రాజెక్టు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు ఎంతకాలంలో అందిస్తాయన్న దానిపై ఇంకా స్పష్టత అవసరం ఉంది.
పెరుగుతున్న వృద్ధాప్య భారం
తెలంగాణ ప్రస్తుతం యువ రాష్ట్రంగా ఉన్నప్పటికీ, రాబోయే రెండు దశాబ్దాల్లో వృద్ధాప్య జనాభా గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం దాదాపు 12 శాతం ఉన్న వృద్ధుల జనాభా 2036 నాటికి 17 శాతానికి చేరవచ్చని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.
ఇది పెన్షన్లు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, సామాజిక భద్రతపై ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని మరింత పెంచుతుంది. ఉద్యోగుల పెన్షన్లు, వడ్డీ చెల్లింపులు, జీతభత్యాలు ఇప్పటికే బడ్జెట్‌లో పెద్ద భాగాన్ని ఆక్రమిస్తున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఈ ఒత్తిడి మరింత పెరిగే అవకాశాన్ని విస్మరించలేం.
అప్పులతో అభివృద్ధి – ఎంత వరకు?
కాళేశ్వరం, మిషన్ భగీరథ, విద్యుత్ రంగం, సంక్షేమ పథకాలు, ఇప్పుడు ఫ్యూచర్ సిటీ, మెట్రో రెండో దశ, ముసీ పునరుజ్జీవనం వంటి భారీ ప్రాజెక్టులు ప్రధానంగా అప్పుల ఆధారంగానే ముందుకు సాగుతున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి.
అప్పులు తీసుకోవడం తప్పు కాదు. కానీ ఆ అప్పులతో నిర్మించిన ఆస్తులు భవిష్యత్తులో ఆదాయాన్ని, ఉపాధిని, ఉత్పాదకతను పెంచితేనే అవి పెట్టుబడులుగా పరిగణించబడతాయి. లేదంటే అవి భవిష్యత్తు తరాలకు రుణభారంగా మారే ప్రమాదం ఉంటుంది.
తెలంగాణ 2047 లక్ష్యం సాధ్యమేనా?
3 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యం అసాధ్యం కాదు. కానీ దానికి అవసరమైనవి:
- ఐటీపై మాత్రమే ఆధారపడని విభిన్న ఆర్థిక వ్యవస్థ.
- సెమీకండక్టర్లు, డీప్ టెక్, గ్రీన్ హైడ్రోజన్, రక్షణ పరిశ్రమలలో భారీ పెట్టుబడులు.
- ప్రపంచ స్థాయి విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన కేంద్రాలు.
- నైపుణ్యాభివృద్ధి, తయారీ రంగ విస్తరణ.
- వ్యవసాయం నుంచి పరిశ్రమ, సేవారంగాలకు ఉపాధి మార్పు.
- కొత్త పట్టణాల అభివృద్ధి.
- విదేశీ పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన విధానాలు.
కొత్త ఆదాయ వనరులపై ఇంకా స్పష్టత ఉందా?
తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికీ ప్రధానంగా ఎస్‌జీఎస్‌టీ, మద్యం ఎక్సైజ్, భూముల అమ్మకాలు, రిజిస్ట్రేషన్లు, పెట్రోల్-డీజిల్ వ్యాట్‌లపైనే ఆధారపడి ఉంది. రేపటి ఆర్థిక వ్యవస్థను నడిపించే కొత్త ఆదాయ వనరులు ఏమిటి? సెమీకండక్టర్లు, కృత్రిమ మేధస్సు, డేటా సెంటర్లు, బయోటెక్నాలజీ, గ్రీన్ ఎనర్జీ రంగాల్లో రాష్ట్రం ఎంత వరకు స్థిరమైన పునాదులు వేసింది? అనే ప్రశ్నలకు ఇంకా స్పష్టమైన సమాధానాలు కనిపించడం లేదని ఆర్థిక నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
అసలు సవాలు ఏమిటి?
తెలంగాణకు సమస్య అభివృద్ధి లేకపోవడం కాదు. అభివృద్ధి స్థిరత్వమే అసలు ప్రశ్న.
పెరుగుతున్న అప్పులు…
పెరుగుతున్న వడ్డీ భారం…
వృద్ధాప్య జనాభా…
పెన్షన్ల ఒత్తిడి…
కొత్త ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన భారీ పెట్టుబడులు…
పరిమితమైన కొత్త ఆదాయ వనరులు…
ఈ అంశాలన్నీ కలిసి రాబోయే రెండు దశాబ్దాల్లో తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అతిపెద్ద సవాలుగా మారవచ్చు.
ముగింపు
2014లో మిగులు రాష్ట్రంగా ప్రారంభమైన తెలంగాణ, ఒక దశాబ్దంలో దేశంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్రాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. అయితే 2047 నాటికి ప్రపంచ స్థాయి ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదగాలంటే కేవలం జీఎస్‌డీపీ పెరుగుదల సరిపోదు.
అప్పులతో నిర్మించిన ఆస్తులు సంపదను సృష్టించాలి. సంక్షేమం ఉత్పాదకతతో కలవాలి. భూముల అమ్మకాల స్థానంలో జ్ఞాన ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం జరగాలి. కొత్త తరాలకు రుణభారం కాకుండా సంపదను అందించే అభివృద్ధి నమూనాను తెలంగాణ రూపొందించగలిగితేనే “రైజింగ్ తెలంగాణ 2047” ఒక నినాదంగా కాకుండా చరిత్రగా నిలుస్తుంది.
(ముగింపు)
