(తెలంగాణ ఆర్థిక ముఖచిత్రం – భాగం 2)
–సిహెచ్.వి. ప్రభాకర్ రావు, సీనియర్ జర్నలిస్టు, 9391533339
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత తొలి దశలో అధిక వృద్ధి రేటుతో పాటు బలమైన స్వంత ఆదాయ వనరులను కలిగిన రాష్ట్రంగా గుర్తింపు పొందింది. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ఐటీ, ఫార్మా, రియల్ ఎస్టేట్, సేవారంగాల విస్తరణ వల్ల రాష్ట్రానికి పన్నుల ఆదాయం వేగంగా పెరిగింది. అయితే పదేళ్ల తర్వాత పరిశీలిస్తే, ఈ ఆదాయ నిర్మాణంలో బలాలు ఎంత ఉన్నాయో, అంతే స్థాయిలో బలహీనతలు కూడా ఉన్నాయని స్పష్టమవుతోంది.
తెలంగాణ స్వంత పన్నుల ఆదాయంలో ప్రధానంగా ఎస్‌జీఎస్‌టీ, మద్యం ఎక్సైజ్, స్టాంపులు-రిజిస్ట్రేషన్లు, పెట్రోల్-డీజిల్‌పై వ్యాట్, మోటార్ వెహికల్ పన్నులు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. జీఎస్‌టీ అమలుకు ముందు రాష్ట్రాలకు వ్యాట్, ఎంట్రీ ట్యాక్స్ వంటి పన్నులపై అధిక స్వేచ్ఛ ఉండేది. 2017 తర్వాత జీఎస్‌టీ అమలులోకి రావడంతో ఆ స్వేచ్ఛ తగ్గిపోయింది. కేంద్రం ఐదేళ్ల పాటు పరిహారం ఇచ్చినప్పటికీ, ఆ కాలం ముగియడంతో రాష్ట్రాలు మళ్లీ తమ స్వంత ఆదాయ వనరులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
తెలంగాణలో 2016 నుంచి 2022 వరకు రియల్ ఎస్టేట్ రంగం వేగంగా విస్తరించడంతో రిజిస్ట్రేషన్ల ద్వారా భారీ ఆదాయం లభించింది. కోకాపేట, నియోపోలిస్ వంటి ప్రాంతాల్లో భూముల వేలంపాటల ద్వారా వేల కోట్ల రూపాయలు వచ్చాయి. అయితే భూముల విక్రయం పునరావృతమయ్యే ఆదాయ వనరు కాదు. ఒకసారి విక్రయించిన ఆస్తి శాశ్వతంగా ప్రభుత్వ పరిధి నుంచి బయటకు వెళుతుంది. అందువల్ల భూముల అమ్మకాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని స్థిరమైన ఆర్థిక వనరుగా పరిగణించలేమని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
తెలంగాణ ప్రధాన ఆదాయ వనరులు
| ఆదాయ వనరు | ప్రాధాన్యం |
| SGST | అత్యధికం |
| మద్యం ఎక్సైజ్ | అధికం |
| స్టాంపులు, రిజిస్ట్రేషన్లు | అధికం |
| పెట్రోల్, డీజిల్ వ్యాట్ | మధ్యస్థం |
| మోటార్ వెహికల్ పన్నులు | మధ్యస్థం |
మద్యం అమ్మకాలపై ఆధారపడటం కూడా మరో కీలక అంశంగా మారింది. ఎక్సైజ్ ఆదాయం ప్రతి సంవత్సరం పెరుగుతున్నప్పటికీ, ఇది సామాజిక, ఆరోగ్యపరమైన సమస్యలను కూడా సృష్టించే అవకాశం ఉందనే అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. పెట్రోలు, డీజిల్‌పై వ్యాట్ ద్వారా కూడా రాష్ట్రానికి గణనీయమైన ఆదాయం లభిస్తోంది. వాహనాల సంఖ్య పెరగడంతో మోటార్ వెహికల్ పన్నులు కూడా పెరిగాయి. అయితే ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల విస్తరణ, ఇంధన వినియోగంలో మార్పులు భవిష్యత్తులో ఈ ఆదాయాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఆర్థిక సంఘాల ప్రభావం
11వ, 12వ ఆర్థిక సంఘాల కాలంలో తెలంగాణ ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో భాగంగా ఉండేది. 13వ ఆర్థిక సంఘం అమలులో ఉన్న సమయంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 14వ ఆర్థిక సంఘం కేంద్ర పన్నుల్లో రాష్ట్రాల వాటాను 32 శాతం నుంచి 42 శాతానికి పెంచింది. అయితే పంపిణీ సూత్రాల్లో ఆదాయ దూరం, జనాభా వంటి ప్రమాణాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వల్ల తెలంగాణకు ఆశించిన మేర ప్రయోజనం కలగలేదని రాష్ట్రం వాదిస్తోంది.
15వ ఆర్థిక సంఘం 1971 జనాభా స్థానంలో 2011 జనాభా ప్రమాణాన్ని అనుసరించడం దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో అసంతృప్తికి కారణమైంది. కుటుంబ నియంత్రణలో విజయవంతమైన రాష్ట్రాలు పరోక్షంగా నష్టపోయాయని తెలంగాణతో పాటు తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక కూడా అభిప్రాయపడ్డాయి. ప్రస్తుతం 16వ ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులపై తెలంగాణ ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. కేంద్ర పన్నుల పంపిణీ, ప్రత్యేక గ్రాంట్లు, విభజన హామీల అమలు వంటి అంశాలు రాష్ట్ర భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేయనున్నాయి.
ఉపాధి – అభివృద్ధి అంతా ఉద్యోగాలుగా మారిందా?
ఐటీ రంగం తెలంగాణ విజయగాథలో కీలక భాగంగా నిలిచింది. లక్షలాది మంది యువతకు ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలు లభించాయి. ఫార్మా, లైఫ్ సైన్సెస్, సేవారంగాలు కూడా ఉపాధి కల్పించాయి. అయినప్పటికీ తయారీ రంగం ఆశించిన స్థాయిలో విస్తరించలేదు. చైనా, వియత్నాం, తమిళనాడు, గుజరాత్‌ల మాదిరిగా భారీ తయారీ కేంద్రంగా తెలంగాణ ఎదగలేకపోయింది.
వ్యవసాయ రంగం నుంచి బయటకు వస్తున్న యువతకు స్థిరమైన, అధిక వేతన ఉద్యోగాలను సృష్టించడంలో రాష్ట్రం ఇంకా సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలపై ఆధారపడే ధోరణి కూడా యువతలో పెరిగింది. నిరుద్యోగం, నైపుణ్యాల కొరత, ప్రైవేట్ రంగ అవసరాలకు విద్యా వ్యవస్థ మధ్య అంతరం ఇంకా కొనసాగుతోంది.
మారుతున్న జనాభా నిర్మాణం
తెలంగాణ ప్రస్తుతం యువ జనాభా అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రం. కానీ రాబోయే రెండు దశాబ్దాల్లో వృద్ధాప్య జనాభా వేగంగా పెరగనుంది. ప్రస్తుతం రాష్ట్ర జనాభాలో సుమారు 12 శాతం మంది వృద్ధులు ఉండగా, 2036 నాటికి ఇది 17 శాతానికి చేరే అవకాశం ఉంది. ఇది ఆర్థిక పరంగా కొత్త సవాళ్లను తెస్తుంది.
వృద్ధుల సంఖ్య పెరగడం అంటే పెన్షన్లు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, సామాజిక భద్రత, వృద్ధాప్య సంరక్షణపై ప్రభుత్వ వ్యయం కూడా పెరగడం. అదే సమయంలో యువ జనాభా శాతం తగ్గడం వల్ల పన్నులు చెల్లించే జనాభా, పని చేసే వయస్సు గల ప్రజల సంఖ్యపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
పెన్షన్లు, జీతాలు, వడ్డీలు – పెరుగుతున్న శాశ్వత భారం
రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో ఉద్యోగుల జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీ చెల్లింపులు కలిపి పెద్ద భాగాన్ని ఆక్రమిస్తున్నాయి. ఈ మూడు అంశాలు ప్రతి సంవత్సరం తప్పనిసరిగా చెల్లించాల్సిన వ్యయాలు. ఇవి పెరుగుతున్న కొద్దీ కొత్త మౌలిక వసతులు, పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు, విద్య, ఆరోగ్య రంగాలకు అందుబాటులో ఉండే నిధులు తగ్గిపోతాయి.
కొత్త ఆదాయ వనరుల విషయంలో లోపిస్తున్న దీర్ఘకాలిక వ్యూహం
ఐటీ రంగం తెలంగాణకు పెద్ద బలం. కానీ ఒక్క ఐటీ రంగంపై ఆధారపడటం ప్రమాదకరం. సెమీకండక్టర్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, గ్రీన్ హైడ్రోజన్, రక్షణ పరిశ్రమలు, డీప్ టెక్నాలజీ, బయోటెక్నాలజీ, పరిశోధన ఆధారిత తయారీ రంగాల్లో భారీ పెట్టుబడులు, విశ్వవిద్యాలయాలు-పరిశ్రమల అనుసంధానం, ఆవిష్కరణల ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం అత్యవసరం.
భూముల అమ్మకాలు, మద్యం ఆదాయం, రియల్ ఎస్టేట్‌పై ఆధారపడే నమూనా శాశ్వతం కాదు. భవిష్యత్తులో సంపదను సృష్టించేది జ్ఞానం, సాంకేతికత, పరిశోధన, తయారీ రంగాలే.
అసలు ప్రశ్న
తెలంగాణ గత పదేళ్లలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందిందనడంలో సందేహం లేదు. కానీ ఈ అభివృద్ధి ఎంతవరకు స్థిరమైనది? పెరుగుతున్న వృద్ధాప్య భారం, శాశ్వత వ్యయాలు, పరిమితమైన కొత్త ఆదాయ వనరులు, మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితుల మధ్య తెలంగాణ తన వృద్ధిని కొనసాగించగలదా?
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం రాబోయే రెండు దశాబ్దాల్లో రాష్ట్ర భవిష్యత్తును నిర్ణయించబోతోంది.
ప్రధాన ఆర్థిక సవాళ్లు
✔ వృద్ధాప్య జనాభా పెరుగుదల
✔ పెన్షన్ భారం
✔ వడ్డీ చెల్లింపులు
✔ తయారీ రంగంలో పరిమిత వృద్ధి
✔ భూముల అమ్మకాలపై ఆధారపడటం
✔ కొత్త ఆదాయ వనరుల కొరత
✔ నైపుణ్యాలు-ఉద్యోగాల మధ్య అంతరం
(– భాగం 3లో తెలంగాణ రైజింగ్-2047, మెట్రో రెండో దశ, ఫ్యూచర్ సిటీ, ముసీ ప్రాజెక్ట్, అప్పుల భవిష్యత్తు, 2047 లక్ష్యాల సాధ్యాసాధ్యాలపై విశ్లేషణ.)
